Biyogaz Hakkında

1) Biyogaz nedir?

Biyogaz, organik maddenin oksijensiz ortamda biyolojik bozunması sonucunda oluşan nihai üründür. Doğada da yaygın olarak görülen bu mekanizmaya bazı örnekler; bataklıklarda, deniz tabanlarında, sıvı dışkı çukurlarında oluşan bozunmalardır.

2) Biyogazın içinde neler vardır?

Tipik biyogaz kompozisyonu %55-70 metan (CH4), %30-45 karbondioksit (CO2), ve eser miktarda hidrojen, hidrojen sülfür, karbon monoksit ve azot gazlarından oluşur.

3) Biyogaz bileşenlerinin yararları/zararları nelerdir?

Biyogazın bileşenlerinin varlığı ve oranları tesis tipi ve hammadde gibi farklı çevresel faktörlere göre değişiklik gösterebilir. Sıklıkla bulunan safsızlıklar ve yartattığı sorunlar aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Bileşik İçerik Etki
CO2 25-50% – Kalorifik değeri düşürür

– Gaz ıslak ise korozyona neden olur

H2S 0-0,05% – Ekipman ve boru sistemlerinde aşındırıcı etki yapar

– Yanma sonrası SO2 emisyonları veya tam yanmama sonucu H2S emisyonları oluşur (sınır değer %0.1 olmalıdır)

NH3 0-0,05% – Yanma sonucu oluşan NOx emisyonları yakıt hücrelerine zarar verir
Su buharı 1-5% – Ekipman ve boru sistemlerinde aşındırıcı etki yapar

– Boru sistemi ve nozullarda donma riski oluşturur

Toz >5 µm – Nozulları ve yakıt hücrelerini tıkar
N2 0-5% – Kalorifik değeri düşürür
Siloksan 0-50 mgm-3 – Motor sistemlerine zarar verir ve aşındırır

 

4) Biyogaz nasıl oluşur, oluşma süreci hakkında bilgi verebilir misiniz?

Biyogaz oluşumu farklı mikrobiyolojik süreçlerde gerçekleşmektedir. Bozunma aşamaları sırasıyla; hidroliz, asitojenez, asetojenez ve metanojenez evreleri olarak dörde ayrılır. İlk aşama olan “hidroliz” aşamasında suda çözünmeyen kompleks maddeler (karbonhidratlar, albüminler, yağlar, vb.) suda çözünebilen daha basit organik yapılara (aminoasitler, şeker, yağ asitleri, vb.) dönüştürülür. Buna katılan hidrolitik bakteriler, malzemeyi biyokimyasal olarak parçalayan enzimleri serbest bırakırlar. Birinci aşamada suda çözünebilen forma dönüştürülen ürünler ise “asitojenez” aşamasında daha düşük moleküler ağırlıktaki organik asitlere, hidrojen ve karbondioksite dönüştürülür. Ortam koşullarına ve ortamda bulunan bakteri türlerine göre oluşan ürünler değişiklik gösterebilir. Üçüncü aşama olan “asetojenez” de ikinci aşamada oluşan ürünler anaerobik oksidasyon ile karbon dioksit (CO2) ve hidrojen gibi basit organik asitlere ve bunun yanı sıra asetik asite (CH3COOH) dönüştürülür. Biyogaz oluşumunun son aşaması olan “metanojenez” de öncelikle asetik asitler, hidrojen ve karbondioksit, mutlak anaerobik metanojen arkeler tarafından metana dönüştürülür. Hidrojen kullanan metanojenler hidrojen ve karbondioksitten metan üretirken, asetoklastik metan oluşturucular asetik asidi ayrıştırarak metan oluştururlar.

5) Hangi atıklardan biyogaz üretilebilir?

Tüm organik atıklar biyogaza dönüştürülebilir. Sıklıkla kullanılan atıkların başında hayvansal atıklar (dışkı ve kesimhane), zirai atıklar, evsel katı atıklar ve arıtma çamurları gelir. Bunların yanında endüstriyel atıklar (deri, tekstil, kağıt, gıda, şeker vs), bahçe ve yemek atıkları da kullanılan hammaddeler arasındadır.

Biyogaz Enerji Tesisleri Hakkında

6) Kimler biyogaz enerji tesisi kurabilir?

Biyogaz tesisi istenilen boyutlarda yapılabildiği için teorikte herkes tesis kurabilir. Tesislerdeki reaktör boyutu birkaç m3’ten onbinlerce m3’e kadar değişebilir. Bu kapsamda birkaç hayvanı olan bir çiftçi de bir şehrin çöp işine bakan belediye de tesis kurabilir. Ancak genel profile bakıldığından başta yatırımcılar olmak üzere hayvancılık tesisi sahipleri, organik atık üreten tesis sahipleri, belediyeler, çiftçiler, yerel kamu ve sivil toplam kuruluşları biyogaz enerji tesisleri kurmaktadır.

7) Tesis büyüklüğü atık miktarı ilişkisi nasıl olmaktadır?

Biyogaz enerji tesisinin büyüklüğünü hammadde miktarı belirlemektedir. Bu kapsamda atık besleme miktarı tesisin büyüklüğü ile doğru orantılıdır. Atık miktarı ne kadar fazla ise tesis o kadar büyük olmaktadır.

8) Biyogaz enerji tesisinin ana bileşenleri nelerdir?

Bir biyogaz tesisinin ana bileşenleri aşağıdaki gibidir.

• Atık Kabul ünitesi
• Biyoreaktörler
• Biyogaz depolama ve şartlandırma
• Kojenerasyon sistemi
• Atık ısı grubu
• Elektrik bağlantı grubu
• Gübre tesisi
• Alev bacası

Bunlara ek olarak parçalama ve karıştırma ünitesi (atık tipine göre), ön işlem ünitesi, atık su arıtma tesisi, biyogaz temizleyici ve biyometan saflaştırıcı gibi tesise özel bileşenlerde bulunabilir.

9) Biyogaz enerji tesislerinin yararları nelerdir?

Biyogaz enerji tesisleri doğrudan ve dolaylı olarak çevreye çok yararlı yapılardır. Öncelikle atık vasfında olan hammaddelerle işletildikleri için hızlı ve zararsız bir atık bertarafı yaratmaktadır. Atıklardan biyogaz üreten tesisler, bu biyogazı kullanarak enerji üretimi yapmaktadır. Bu kapsamda sıklıkla kullanılan yöntem biyogazın kojenerasyon sistemlerinde yakılarak elektrik ve ısı enerjisi üretimidir. Ancak avrupanın birçok ülkesinde biyogaz temizlenip içindeki metan oranı yükseltilerek biyometan haline dönüştürülmekte ve doğalgaz şebekesine beslenmektedir. Çürütme sonucu ortaya çıkan fermente atıklar ise organik gübre vasfındadır ve hem katı halde hem de sıvı halde kullanılmaktadır. Ayrıca biyogaz enerji tesisleri gerek temiz enerji ürettikleri gerekse doğada metana dönüşecek atıkları bertaraf ettikleri için sera gazı emisyonunu azaltmaktadır.

Biyogaz Enerji Tesisi Yatırımları Hakkında

10) Yatırım için uygun tesis boyutu nedir?

Biyogaz tesisi bir enerji yatırımı olarak düşünülüyorsa minimum tercih edilecek boyut 500 kW kurulu güç olmalıdır. Ancak tesis boyutu büyüdükçe birim yatırım miktarı azalacağı için daha büyük tesislerin geri dönüş süresi daha düşük olacaktır.

11) Biyogaz enerji tesisinin boyutu nasıl belirlenir?

Biyogaz enerji tesisinin boyutunu ve kurulu gücünü hammadde girişi belirlemektedir. Bu kapsamda yapılacak bir proje fizibilitesi gerekli bilgileri verecektir. Biyogaz enerji tesisi kurulumuna yönelik olan projelerde, ilk adım bir fizibilitenin hazırlanarak gerek tesis boyutu gerekse üretim hesapları hakkında fikir sahibi olmaktır.

12) Biyogaz enerji tesisi yatırımlarında nelere dikkat edilmelidir? Maliyete neler etki eder?

Biyogaz enerji tesisinin kurulumu sırasında dikkat edilmesi gereken noktalar genellikle aynı zamanda maliyetlerle doğrudan ilişkilidir. Bu kapsamda dikkat edilmesi gereken hususlar şu şekilde verilebilir.

• Fizibilitenin doğru yapılıp yapılmadığı
• Atık kaynaklarına yakınlık
• Atık akışının güvenilirliği
• Uygun ekipmanların alınması/kullanılması
• Arazi fiyatı
Bunun yanında tesis devreye alındıktan sonra önem kazanan işletme ve bakım/onarım maliyetleri ile birincil ve ikincil gelirler ise tesisin karlılığını etkileyen faktörlerdir.

İlgili Yönetmelikler Hakkında

13) Biyogaz enerji tesisleri elektrik üretimi için lisans almak zorunda mıdır?

Biyogaz enerji tesisleri eğer kurulu gücü 1 MWe altında ise lisanssız elektrik üretimi de yapabilir. 28.783 nolu Resmi Gazete’de yayınlanan Elektrik Piyasasında Lisansız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik kapsamında Lisanssız Elektrik Üretim üst sınırı 1 MWe olarak belirtilmiştir.

14) Biyogaz enerji tesisleri için elektrik üretimi lisansı nasıl alınır?

Biyogaz enerji tesisleri, ne boyutta olursa olsun elektrik üretim lisansı alabilir. Lakin elektrik üretim lisansı almak 1 MWe’nin üzerinde kurulu gücü olan tesisler için bu bir zorunluluktur. Bu konuda ilgili merci Elektrik Piyasası Denetleme Kurulu’dur (EPDK). EPDK websitesinde gerek lisanslı gerekse lisanssız elektrik üretimi için ihtiyaç duyulan prosedürler bulunmaktadır.

15) Biyogaz enerji tesisleri YEKDEM’den yararlanabilir mi?

5346 nolu Yenilenebilir Eneji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında biyokütle yenilenebilir enerji kaynağı olarak kabul edilmiştir. Bu sebeple tesisin elektrik üretim izni amacıyla EPDK’ya başvurulduğunda tesise Yenilenebilir Enerji Kaynak belgesi (YEK Belgesi) verilir. Tesis, YEK Destekleme Mekanizmasına (YEKDEM) tabi olduğunda biyokütle için belirlenen 133 US$/MWh alım fiyatından 10 yıllık bir alım garantisi verilir.

16) Biyogaz enerji tesislerinin elektrik satış gelirleri artırılabilir mi?

27969 nolu Resmi Gazete’de yayınlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Enerjisi Üreten Tesislerde Kullanılan Aksamın Yurt İçinde İmalatı Hakkında Yönetmelik kapsamında biyogaz enerji tesisilerinde yerli üretilen ekipman ve aksam kullanılması ve bunun kanıtlanması durumunda tesis aynı yönetmelikte verilen elektrik alım fiyatı ilavelerini almaya hak kazanır. Bu yerli ekipman kullanımı kaynaklı ilaveler YEKDEM kapsamında verilmiş olan 133 US$/MWh alım fiyatına eklenerek, tesisin ürettiği elektrik 5 yıl boyunca bu yeni fiyat üzerinden satılır.

tr_TR
en_US